Herziene norm ISO 14119 vermindert kans op manipulatie van veiligheidsschakelaars
De norm ISO 14119 richt zich op de principes voor het ontwerpen en selecteren van vergrendelingsmechanismen bij machinebeveiliging. Kort gezegd beschrijft deze norm hoe veiligheidsschakelaars op beschermende afschermingen moeten worden toegepast. Sinds oktober is er een vernieuwde versie beschikbaar, waarin niet alleen de technologische aspecten zijn aangescherpt, maar ook de rol van menselijk gedrag nadrukkelijker wordt meegenomen.
Menselijk gedrag als bepalende factor
Wat deze herziening bijzonder maakt, is de combinatie van technische voorschriften met inzichten over menselijk handelen. Waar machines voorspelbaar functioneren, kunnen operators soms veiligheidsmaatregelen proberen te omzeilen. De uitdaging ligt in het ontwerpen van systemen die gebruikers niet onnodig frustreren, zodat de motivatie om beveiligingen te manipuleren afneemt. Denk bijvoorbeeld aan het minimaliseren van wachttijden bij het openen van een beschermende deur. Een efficiënte ontgrendeling draagt bij aan zowel de gebruiksvriendelijkheid als de veiligheid. Bovendien wordt aanbevolen om actuatoren permanent te bevestigen, zodat deze niet eenvoudig kunnen worden verwijderd of aangepast.
Keuze van de juiste veiligheidsschakelaar
ISO 14119 behandelt de vergrendelingssystemen die essentieel zijn voor machineveiligheid en is van toepassing op alle geproduceerde machines. Het is cruciaal dat de gekozen vergrendeling aansluit bij de specifieke toepassing. Zo vereist een robuuste machineafscherming sterkere componenten dan een eenvoudige kunststof schakelaar. De materialen moeten bestand zijn tegen invloeden zoals stof en hoge temperaturen. Naast de juiste keuze van componenten zijn een correcte installatie en toepassing net zo belangrijk. De vergrendeling moet mechanisch betrouwbaar werken en elektrisch correct worden aangestuurd, afhankelijk van het risiconiveau.
Controleplicht bij veiligheidscomponenten
Net als de Machinerichtlijn is ISO 14119 gebaseerd op een risicobeoordeling. Hierbij worden potentiële gevaren en de frequentie van beveiligde toegangen geanalyseerd. Op basis van deze gegevens wordt een passend vergrendelingssysteem gekozen dat voldoet aan het vereiste Performance Level. Prestatietests blijven hierbij een cruciaal onderdeel, en in de herziene versie zijn testprocedures verder verfijnd. Zo wordt gecontroleerd of deuren nog aan de eisen voldoen en of de juiste signalen worden geregistreerd. Voor componenten met Performance Level d of lager geldt een jaarlijkse controleplicht, terwijl maatregelen op PLe niveau maandelijks moeten worden geverifieerd. Aangezien handmatige controles tijdrovend kunnen zijn, introduceert de norm plausibiliteitscontroles. Hiermee kan via het besturingssysteem worden nagegaan of tijdstoleranties worden nageleefd. Bij afwijkingen verschijnt er een melding op de HMI om onderhoudspersoneel te waarschuwen.
Industry Leading Practice
De revisie van ISO 14119, uitgebracht in oktober 2024, speelt in op de laatste technologische ontwikkelingen. De specificaties voor de vier belangrijkste typen veiligheidssensoren en -schakelaars zijn geactualiseerd, zodat ze beter aansluiten bij de huidige stand der techniek.
Hierbij blijft de gecodeerde toegangssleutel vergrendeld in de sleutelschakelaar die het veiligheidscircuit schakelt totdat de installatie veilig is afgeschakeld. Hoewel dit proces langer duurt dan conventionele elektromechanische veiligheidsschakelaars, biedt het als voordeel dat er geen bekabeling nodig is en de veiligheid wordt verhoogd zonder grote aanpassingen aan de besturing.
Safety key
Veiligheidssleutel A1
Safety key
Veiligheidssleutel B1
Isoleren
Isolatie sleutel A
Isoleren
Isolatie sleutel B
Daarnaast introduceert de norm een methode voor het berekenen van foutmaskering bij het seriematig aansluiten van meerdere veiligheidsschakelaars. Dankzij deze nieuwe berekening kan nauwkeurig worden bepaald hoeveel schakelaars in serie geschakeld kunnen worden en welke impact dit heeft op het Performance Level. Dit stelt gebruikers in staat om beter onderbouwde keuzes te maken bij het configureren van hun veiligheidssystemen.
